خۇلاسە
جەنۇبىي ئافرىقىنىڭ ھايۋانات يەم-خەشىك سانائىتى 2025-يىلىنىڭ دەسلەپكى ئون ئېيىدا تەخمىنەن 5 مىليون 950 مىڭ توننا ئارىلاشما يەم-خەشەك ئىشلەپچىقارغان بولۇپ، 2024-يىلدىكى قىسقارتىشقا سېلىشتۇرغاندا %4.1 ئاشقان، دەپ AFMA (ھايۋانات يەم-خەشىك ئىشلەپچىقارغۇچىلار جەمئىيىتى) نىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىغا ئاساسلانغاندا. بۇ بازاردا، سۈت كالا يەم-خەشىكى يۇقىرى قىممەتلىك بىر بۆلەكنى ئىپادىلەيدۇ، بۇ بۆلەكتە دانچە سۈپىتى سۈت مىقدارى ۋە دېھقانچىلىق مەيدانىنىڭ پايدىسىغا بىۋاسىتە تەسىر كۆرسىتىدۇ. بۇ تەتقىقات جەنۇبىي ئافرىقىنىڭ كۋازۇلۇ-ناتال شەھىرىدىكى بىر ئوتتۇرا چوڭلۇقتىكى سۈت يەم-خەشىك زاۋۇتىنىڭ كونا گورىزونتال سوۋۇتقۇچنى Hongyang SKLN يۈرۈشلۈك قارشى ئېقىم سوۋۇتقۇچ بىلەن ئالماشتۇرۇش ئارقىلىق داۋاملىق دانچە چىداملىقلىق مەسىلىسىنى قانداق ھەل قىلغانلىقىنى تەكشۈرىدۇ، بۇ سوۋۇتقۇچ SZLH (HYPM) يۈرۈشلۈك ھالقىسىمان دانچە زاۋۇتى بىلەن بىرلەشتۈرۈلگەن. نەتىجىدە دانچە چىداملىقلىق كۆرسەتكۈچى %89 تىن %97 كىچە ياخشىلاندى ۋە جەرىمانە سوممىسى %60 تىن ئارتۇق تۆۋەنلىدى.
1. كەسىپ ئەھۋالى: جەنۇبىي ئافرىقىنىڭ يەم-خەشەك بازىرى ئەسلىگە كېلىش باسقۇچىدا
IMARC گۇرۇھىنىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىغا قارىغاندا، جەنۇبىي ئافرىقا ھايۋانات يەم-خەشىكى بازىرىنىڭ قىممىتى 2024-يىلى 2 مىليارد 460 مىليون ئامېرىكا دوللىرىغا يەتكەن بولۇپ، 2033-يىلغا بارغاندا 3 مىليارد 140 مىليون ئامېرىكا دوللىرىغا يېتىپ، يىللىق ئوتتۇرىچە ئېشىش نىسبىتى %2.74 كە يېتىشى مۆلچەرلەنمەكتە. سۈت مەھسۇلاتلىرى ئىشلەپچىقىرىش مۇھىم ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچ بولۇپ ھېسابلىنىدۇ: جەنۇبىي ئافرىقىنىڭ خام سۈت ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى 2024-يىلى تەخمىنەن 3 مىليون 730 مىڭ توننا بولۇپ، 2028-يىلغىچە يىللىق ئېشىش نىسبىتى تەخمىنەن %2.0 بولىدۇ دەپ مۆلچەرلەنمەكتە (USDA چەتئەل يېزا ئىگىلىك مۇلازىمىتى).
AFMA نىڭ 2025-يىلى 10-ئايدىكى ھايۋانات يەم-خەشىكى دوكلاتىدا، ئايلىق ئومۇمىي يەم-خەشەك ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى 632 مىڭ 68 توننا بولۇپ، 2024-يىلى 10-ئايغىچە بولغان نىسبەتتە %2.7 ئاشقانلىقى خاتىرىلەنگەن. AFMA نىڭ سودا مەسلىھەتچىسى دوكتور لۇسىئۇس پالېڭ مۇنداق دەپ كۆرسەتتى: «يەم-خەشەك ئىشلەپچىقىرىش مىقدارىنىڭ ئاي/ئاي ۋە يىل/يىل ئېشىشى 2024-يىلدىكى ئىقتىسادىي چېكىنىشتىن كېيىن، كەسىپنىڭ ئەسلىگە كېلىشىنى نامايان قىلىدۇ». بولۇپمۇ سودا سۈتچىلىك فېرمىلىرى پادىلارنىڭ سانىنى كېڭەيتىپ، ئوزۇقلۇقنىڭ مۇقىملىقىنى ئىزدىگەنلىكتىن، سۈت يەم-خەشىكىگە بولغان ئېھتىياج مۇقىم ئاشتى.
سۈتچىلىك ساھەسىگە مۇلازىمەت قىلىدىغان يەم ئىشلەپچىقارغۇچىلار ئۈچۈن، دانچە سۈپىتى بازار ئېچىش نۇقتىسى ئەمەس، بەلكى تىجارەت ئېھتىياجى. سۈتچىلىك كالا يەم شەكلىگە سەزگۈر؛ «سۈتچىلىك ئىلمى ژۇرنىلى» دا ئېلان قىلىنغان تەتقىقاتلاردا، دانچە قويۇقلاشتۇرۇلغان يەملەر يەم-خەشەكنىڭ مىقدارىنى ياخشىلايدىغانلىقى ۋە ئېزىلگەن يەملەرگە سېلىشتۇرغاندا تۈرگە ئايرىش ئۇسۇلىنى ئازايتىدىغانلىقى ئىسپاتلاندى. دانچە چىدامچانلىقىنىڭ تۆۋەن بولۇشى يەم-خەشەكنىڭ مىقدارىنىڭ تۆۋەنلىشىگە سەۋەب بولىدۇ، كالا كۆپىنچە يەمنى رەت قىلىدۇ، بۇنىڭ نەتىجىسىدە يەم-خەشەك ئىسراپ بولىدۇ ۋە ئوزۇقلۇقنىڭ مىقدارى تەڭ بولمايدۇ.
2. خېرىدارنىڭ خىرىسى
بۇ يەم-خەشەك زاۋۇتى جەنۇبىي ئافرىقىنىڭ ئاساسلىق سۈتچىلىك رايونلىرىنىڭ بىرى بولغان كۋازۇلۇ-ناتال مىدلاندسقا جايلاشقان بولۇپ، يىلدا تەخمىنەن 8000 توننا سۈتچىلىك كالا يەمى ئىشلەپچىقىرىدۇ. بۇ زاۋۇت 150 كىلومېتىر دائىرىدىكى 40 تىن ئارتۇق سودا سۈتچىلىك فېرمىسىغا مۇلازىمەت قىلىدۇ. ئۇنىڭ ئىشلەپچىقىرىش لىنىيىسى ئىلگىرى 2014-يىلى ئورنىتىلغان گورىزونتال لېنتا سوۋۇتقۇچقا تايانغان.
2025-يىلىنىڭ باشلىرىغا كەلگەندە، زاۋۇتنىڭ باشقۇرۇش قاتلىمى ئۈچ خىل داۋاملىق مەسىلىنى بايقىدى:
تۆۋەن دانچە چىداملىقلىق كۆرسەتكۈچى (PDI).** دائىملىق سۈپەت تەكشۈرۈشلىرىدە PDI قىممىتى ئوتتۇرىچە %89 بولۇپ، سۈت يەم دانچىلىرىنىڭ كەسىپ ئۆلچىمى %95 تىن تۆۋەن ئىكەنلىكى كۆرسىتىلدى. تۆۋەن PDI نىڭ سەۋەبى تەكشى بولمىغان سوۋۇتۇشتىن كېلىپ چىققان: گورىزونتال سوۋۇتقۇچنىڭ بىر يۆنىلىشلىك ھاۋا ئېقىمى دانچە قەۋىتىدە 15 سېلسىيە گرادۇسقىچە تېمپېراتۇرا پەرقىنى پەيدا قىلىپ، سىرتقى دانچە قەۋىتىدە ئىسسىقلىق بېسىمى يېرىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى.
ھەددىدىن زىيادە جەرىمانە.** خالتا قاچىلاش پونكىتىدا پەيدا بولغان جەرىمانە ئېغىرلىقى %4 تىن ئېشىپ كەتتى، شۇڭا قوشۇمچە تەكشۈرۈش ۋە قايتا ئىشلەش تەلەپ قىلىندى. بۇ ھەر بىر نۆۋەتچىلىكتە تەخمىنەن 2.3 سائەت ئەمگەك ۋاقتىنى قوشتى ۋە قايتا ئۇۋاقلانغان ماتېرىيالنى دانچە زاۋۇتى ئارقىلىق قايتا ئايلاندۇرۇشتىن كېلىپ چىققان ئېنېرگىيە سەرپىياتىنى ئاشۇردى.
نەملىكنىڭ ماس كەلمەسلىكى.** ئاخىرقى نەملىك مىقدارى %10.5 تىن %14.2 گىچە بولۇپ، %12.0 ± 0.5 لىك نىشان ئۆلچىمىدىن ئېشىپ كەتكەن. كۋازۇلۇ-ناتالنىڭ سۇبتروپىك كېلىماتىدا، نەملىكنىڭ ماس كەلمەسلىكى ساقلاش ۋە توشۇش جەريانىدا كۆكەرتىش خەۋپىنى ئاشۇرغان.
زاۋۇتنىڭ مەشغۇلات دېرىكتورى بۇ ئەھۋالنى خۇلاسىلەپ مۇنداق دېدى: «بىز قېلىپتا ياخشى دانچە ئىشلەپچىقىرىۋاتاتتۇق، ئەمما سوۋۇغاندىن كېيىن سۈپىتىمىز يوقىلىپ كېتىۋاتاتتى. سانلىق مەلۇماتلار بىزگە سوۋۇتقۇچنىڭ توسالغۇ ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بەردى».
3. تېخنىكا باھالاش ۋە ئۈسكۈنىلەرنى تاللاش
زاۋۇت ئۈچ خىل تاللاشنى باھالىدى: مەۋجۇت گورىزونتال سوۋۇتقۇچنى رېمونت قىلىش، ياۋروپالىق تەمىنلىگۈچىدىن ئىشلىتىلگەن تىك قارشى ئېقىم سوۋۇتقۇچ سېتىۋېلىش ياكى يېڭى ئۈسكۈنىلەرگە مەبلەغ سېلىش. ئالتە ھەپتىلىك باھالاش مەزگىلىدىن كېيىن، بۇ گۇرۇپپا تۆۋەندىكى سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن يېڭى قارشى ئېقىم سوۋۇتۇش تېخنىكىسىنى تاللىدى:
ئىسسىقلىق ئۈنۈمى.** قارشى ئېقىملىق سوۋۇتقۇچلار سوغۇق مۇھىت ھاۋاسىنىڭ پېلتە تۈۋرۈكىنىڭ ئاستى تەرىپىدىن كىرىپ، ئىسسىق پېلتە ئېقىمىنىڭ تۆۋەنگە قاراپ يۇقىرىغا قاراپ ھەرىكەتلىنىشى پىرىنسىپى بويىچە ئىشلەيدۇ. بۇ ئاستا-ئاستا، بىردەك تېمپېراتۇرا گرادۇسىنى ھاسىل قىلىدۇ. ئامېرىكا دېھقانچىلىق ۋە بىئولوگىيە ئىنژېنېرلىرى جەمئىيىتى (ASABE) تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان تەتقىقاتتا، قارشى ئېقىملىق سوۋۇتۇش پېلتە ماسسىسىدىكى تېمپېراتۇرا پەرقىنى 5 سېلسىيە گرادۇستىن ئېشىپ كەتمەسلىك ئارقىلىق ئىسسىقلىق سوقۇشىنىڭ يېرىلىشىنى ئازايتىدىغانلىقى، گورىزونتال سىستېمىلاردا 15 دىن 20 سېلسىيە گرادۇسقىچە بولغان پەرق بىلەن سېلىشتۇرغاندا ئېنىقلانغان.
تۇرۇش ۋاقتىنى كونترول قىلىش.** قارشى ئېقىم لايىھىسى ئۆزگىرىشچان سۈرئەتلىك چىقىرىش مېخانىزمى ئارقىلىق دانچە تۇرۇش ۋاقتىنى توغرا تەڭشەشكە يول قويىدۇ. ئادەتتە دىئامېتىرى 4 مىللىمېتىردىن 6 مىللىمېتىرغىچە بولغان، ئايلانما ئاقسىل تەركىبلىرىدىن ياغ مىقدارى يۇقىرى بولغان سۈت يەم دانچىلىرى ئۆلچەملىك قۇش يەملىرىگە قارىغاندا ئۇزۇنراق سوۋۇتۇش ۋاقتىنى تەلەپ قىلىدۇ. تەڭشەشكە بولىدىغان چىقىرىش سۈرئىتى مەشغۇلاتچىلارنىڭ بەلگىلەنگەن يەتكۈزۈش سۈرئىتىنى قوبۇل قىلىشنىڭ ئورنىغا، سوۋۇتۇش ۋاقتىنى دانچە ئالاھىدىلىكىگە ماسلاشتۇرۇشىغا شارائىت ھازىرلايدۇ.
ئېنېرگىيە سەرپىياتى.** قارشى ئېقىملىق سوۋۇتقۇچلار ئىللىق ھاۋانىڭ تەبىئىي سۇ چىقىرىش كۈچىنى ئىشلىتىدىغان بولغاچقا، ئوخشاش ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى ئۈچۈن گورىزونتال سوۋۇتقۇچلارغا قارىغاندا تۆۋەن شامالدۇرغۇچ قۇۋۋىتىنى تەلەپ قىلىدۇ. زاۋۇتنىڭ ئېنېرگىيە تەكشۈرۈشىدە سوۋۇتقۇچقا مۇناسىۋەتلىك توك سەرپىياتىنىڭ تەخمىنەن %18 تۆۋەنلەيدىغانلىقى مۆلچەرلەنگەن.
تاللانغان ئۈسكۈنە Hongyang SKLN يۈرۈشلۈك قارشى ئېقىم سوۋۇتقۇچ بولۇپ، ئىشلەپچىقىرىش لىنىيىسىدە ئىشلەۋاتقان مەۋجۇت يۈرۈشلۈك ھالقىسىمان قېلىپلىق پېنتا ئۇۋىلاش ماشىنىسى بىلەن بىرلەشتۈرۈلگەن. SKLN يۈرۈشلۈكى ئوتتۇرا ۋە چوڭ تىپتىكى يەم ئۇۋىلاش ماشىنىلىرىدا ئۈزلۈكسىز ئىشلەش ئۈچۈن لايىھەلەنگەن بولۇپ، ئۇنىڭ ئىقتىدارلىرى پنېۋماتىك چىقىرىش سىستېمىسى، نېپىز پارچىلارنى يىغىۋېلىش ئۈچۈن بىرلەشتۈرۈلگەن سىكلورون ۋە پېنتا شەكلىنىڭ ئۆزگىرىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن داتلاشماس پولات تور كارىۋات قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
4. يولغا قويۇش ۋە نەتىجىلەر
ئورنىتىش 2025-يىلى 7-ئايدا 72 سائەتلىك ئاسراش خىزمىتى جەريانىدا تاماملاندى. خۇڭياڭ تېخنىكا گۇرۇپپىسى ھاۋا ئېقىمىنى تەڭشەش، چىقىرىش سۈرئىتىنى پروگراممىلاش ۋە نەملىكنى نازارەت قىلىش قائىدىلىرى بويىچە مەشغۇلاتچىلارنى تەربىيەلەش قاتارلىق يىراقتىن ئىشقا كىرىشتۈرۈش مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلىدى.
زاۋۇت 30 كۈنلۈك ئىقتىدار سىنىقى ئېلىپ باردى، نەتىجىدە تۆۋەندىكى مىقدارلاشتۇرۇلغان نەتىجىلەر قولغا كەلتۈرۈلدى:
| ئىقتىدار كۆرسەتكۈچى | بۇرۇن (توغرا سوۋۇتقۇچ) | كېيىن (SKLN قارشى ئېقىمى) | ياخشىلاش |
|---|---|---|---|
| — | — | — | — |
| پېلېت چىدامچانلىقى كۆرسەتكۈچى (PDI) | 89.2% | 97.1% | +7.9 پىرسەنت پوئىنت |
| خالتا قاچىلاش پونكىتىدىكى جەرىمانە | ئېغىرلىقى بويىچە %4.1 | ئېغىرلىقى بويىچە %1.5 | -63.4% |
| ئاخىرقى نەملىك مۇقىملىقى | 10.5%–14.2% | 11.8%–12.3% | ±0.5% ئۆلچەم ئىچىدە |
| سوۋۇتقۇچنىڭ ئېنېرگىيە سەرپىياتى | 18.5 كىلوۋات | 15.2 كىلوۋات | -17.8% |
| ھەر بىر نۆۋەتچىلىكتىكى ئىش ۋاقتىنى قايتا ئىشلەش | 2.3 سائەت | 0.4 سائەت | -82.6% |
PDI كۆرسەتكۈچىنىڭ %89.2 دىن %97.1 گىچە ياخشىلىنىشى زاۋۇتنىڭ ئىشلەپچىقىرىش مىقدارىنى %95 كە يەتكەن كەسىپ ئۆلچىمىدىن يۇقىرى كۆتۈردى. ئەڭ مۇھىمى، كۋازۇلۇ-ناتالنىڭ ھاۋا تېمپېراتۇرىسى دائىم 30 سېلسىيە گرادۇستىن ئېشىپ كېتىدىغان نەم يازلىق شارائىتىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان 30 كۈنلۈك سىناق مەزگىلىدە نەتىجىلەرنىڭ ئىزچىللىقى ساقلىنىپ قالدى.
5. خېرىدارلارنىڭ پىكىر-تەكلىپلىرى ۋە مۇلازىمەت تەجرىبىسى
زاۋۇتنىڭ مەشغۇلات دېرىكتورى ئورنىتىشتىن كېيىنكى تەكشۈرۈش جەريانىدا ئۈچ كۆزىتىش ئەھۋالىنى دوكلات قىلدى:
بىرىنچىدىن، جەرىمانە سوممىسىنىڭ ئازايتىلىشى خېرىدارلار بىلەن بولغان مۇناسىۋەتنى بىۋاسىتە ياخشىلىدى. «سۈتچىلىك دېھقانلىرىمىز بۇنى دەرھال بايقىدى. يەم بېرىش قاچىسىدىكى چاڭ-توزاننىڭ ئازىيىشى رەت قىلىنىش نىسبىتىنىڭ تۆۋەنلىشىنى بىلدۈرىدۇ، ھەمدە ئۇلار مۇقىمسىز يۈكلەر توغرىسىدا تېلېفون قىلىشنى توختاتتى».
ئىككىنچىدىن، SKLN سوۋۇتقۇچنىڭ ئاددىيلاشتۇرۇلغان ئاسراشى توختاپ قېلىش ۋاقتىنى قىسقارتتى. ھاۋا چىقىرىش سىستېمىسىنىڭ ھەرىكەتچان زاپچاسلىرى ئىلگىرىكى گورىزونتال سوۋۇتقۇچنىڭ مېخانىكىلىق تىرناق ۋە چىشلىق مېخانىزمىغا قارىغاندا ئازراق، ھەمدە داتلاشماس پولات ياتاق يۈزىنى ئىشلەپچىقىرىش تۈركۈملىرى ئارىسىدا تازىلاش ئاسان.
ئۈچىنچىدىن، خوڭياڭ گۇرۇپپىسىنىڭ ئىشقا كىرىشتۈرۈش جەريانىدىكى ئىنكاس قايتۇرۇشچانلىقى پەرقلەندۈرگۈچ ئامىل سۈپىتىدە تىلغا ئېلىندى. ئىككىنچى كۈنى ھاۋا ئېقىمى سېنزورىدا كىچىككىنە كالىبراتسىيە مەسىلىسى كۆرۈلگەندە، تېخنىكىلىق گۇرۇپپا يىراقتىن ئۇلىنىش ئارقىلىق تۆت سائەت ئىچىدە قايتا تەڭشەلگەن پارامېتىرنى تەمىنلەپ، مەسىلىنى نەق مەيداندا زىيارەت قىلىشنىڭ ھاجىتى يوق ھەل قىلدى.
6. خۇلاسە
بۇ ئەھۋال، يەم زاۋۇتى لايىھىلەشتە كۆپىنچە ئىككىنچى دەرىجىلىك ئامىل دەپ قارىلىدىغان سوۋۇتۇش تېخنىكىسىنىڭ سۈت كالا يەملىرىنىڭ دانچە سۈپىتىگە ھەل قىلغۇچ ئامىل بولالايدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. خوڭياڭنىڭ ھالقىسىمان قېلىپ دانچە زاۋۇتى ۋە SKLN قارشى ئېقىم سوۋۇتقۇچنىڭ بىرلەشتۈرۈلۈشى كۋازۇلۇ-ناتال زاۋۇتىنىڭ PDI نى تەخمىنەن 8 پىرسەنت پوئىنت ئۆستۈرۈشىگە، جەرىمانە سوممىسىنى %60 تىن ئارتۇق تۆۋەنلىتىشىگە ۋە چەكلىك ئۆلچەم دائىرىسى ئىچىدە نەملىك مۇقىملىقىغا ئېرىشىشىگە شارائىت ھازىرلىدى. جەنۇبىي ئافرىقىنىڭ سۈتچىلىك كەسپى يىللىق تەخمىنەن %2 سۈرئەتتە كېڭىيىۋاتقان ۋە يەم ئىشلەپچىقارغۇچىلار پەقەت باھادا ئەمەس، بەلكى سۈپەتتە رىقابەتلىشىۋاتقان بىر بازاردا، دانچە زاۋۇتىغا سېلىنغان مەبلەغلەر ئىشلەپچىقىرىش ئۈنۈمى ۋە خېرىدارلارنى ساقلاپ قېلىش جەھەتتە ئۆلچەنگۈدەك پايدا ئېلىپ كېلىدۇ.
—
سانلىق مەلۇمات مەنبەلىرى: AFMA ھايۋانات يەم-خەشىكى دوكلاتى (2025-يىلى 10-ئاي)؛ IMARC گۇرۇھى، «جەنۇبىي ئافرىقا ھايۋانات يەم-خەشىكى بازىرىنىڭ چوڭ-كىچىكلىكى ۋە ئېھتىياجى 2033»؛ USDA چەتئەل يېزا ئىگىلىك مۇلازىمىتى، «جەنۇبىي ئافرىقا سۈت مەھسۇلاتلىرى ۋە مەھسۇلاتلىرى يىللىقى»؛ ASABE ئۆلچىمى S319.4، «يەم-خەشەك ماتېرىياللىرىنىڭ نېپىزلىكىنى ئېلەش ئارقىلىق بەلگىلەش ۋە ئىپادىلەش ئۇسۇلى».*
ئېلان قىلىنغان ۋاقىت: 2026-يىلى 5-ئاينىڭ 29-كۈنى
